Bouke en het plasma-plan

Dit is dus plasma
Dit is dus plasma

Te midden van indrukwekkende machinerie, turen we in het lab naar een kleine lichtgevende druppel. “Dat is dus plasma,” zegt onderzoeker Bouke Boekema alsof dat miniwonder de normaalste zaak ter wereld is. Plasma, heeft hij net uitgelegd, is het nieuwste wapen in de strijd tegen bacteriën. Voor de genezing van brandwonden is dit een belangrijke ontwikkeling. Want plasma kan wel eens de nieuwe antibiotica worden. Daarom legt Bouke uit hoe een klein lichtgevend druppeltje misschien wel kan uitgroeien tot een vondst van wereldformaat…

Ten strijde!
Er was eens een jongen die alles wilde weten over de allerkleinste vorm van leven: cellen en bacteriën. Daarom ging hij na zijn eindexamen op ontdekkingsreis naar Wageningen. Daar leerde hij, dankzij een studie Bioprocestechnologie, allerlei ingewikkelde trucs om te kunnen ingrijpen op levende processen. Zo wist hij vier jaar later heel veel over genetische modificatie. Maar voor Bouke was dat nog maar het begin. Hij wilde nóg beter begrijpen hoe bacteriën zich gedragen. Daarom deed hij na zijn studie nog eens vier jaar onderzoek naar de bacterie die bij varkens longontsteking veroorzaakt. Eenmaal gepromoveerd, maakte hij via zijn nieuwe onderzoeksaanstelling bij de Utrechtse faculteit van microbiologie kennis met de bacterie Pseudomonas aeruginosa, beter bekend als één van de ‘ziekenhuisbacteriën’. En vanaf die dag heeft de bacterie die zoveel ellende aanricht bij brandwondenpatiënten een geduchte tegenstander…

Wereldwonder
Bouke Boekema is onderzoeker bij de Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland (VSBN), de organisatie waar al het brandwondenonderzoek in Nederland samenkomt. Hij onderzoekt nieuwe manieren om bacteriën te bestrijden zonder daarbij de genezing van brandwonden te belemmeren. Te midden van intrigerende apparaten in het lab, praat hij honderduit over ‘zijn’ plasma-onderzoek. En dan zó beeldend, dat het steriele laboratorium al gauw plaatsmaakt voor een wondere wereld waarin infecties en bacteriën bestreden worden met een nieuw wereldwonder genaamd plasma.

Bacteriën in brandwonden
Plasma is sterker dan Pseudomonas aeruginosa, beter bekend als één van de ‘ziekenhuisbacteriën’, die veel voorkomt in brandwonden. Dat is vervelend omdat de wondheling en de acceptatie van de huidtransplantaten ernstig geremd worden. Daarom financiert de Brandwonden Stichting al een aantal jaar onderzoeken die nieuwe manieren aan het licht brengen om infecties door bacteriën te voorkomen en te bestrijden. Ook Boukes onderzoek wordt door de Brandwonden Stichting gefinancierd. Hiermee zijn de eerste stappen in het lab gezet. Voor het vervolg (waarbij in de kliniek getest kan worden) wordt nog gezocht naar nieuwe financieringsmogelijkheden.

Wat is plasma?
Bouke onderzoekt hoe we plasma kunnen inzetten om bacteriën te bestrijden. Maar wat is plasma eigenlijk? In de natuur komen vier fasen van materie voor: vast, vloeibaar, gas en plasma. Een voorbeeld van die eerste drie gedaantes zijn ijs, water en waterdamp. Plasma is simpel gezegd een tijdelijke, maar zeer spectaculaire fase van gas. Want als gas in plasma verandert, is het alsof het alledaagse jasje tijdelijk wordt verruild voor een heel flitsend exemplaar. Gas bestaat uit deeltjes die elkaar als magneten aantrekken. In de plasma-fase worden deze tijdelijk uit elkaar getrokken. En dat levert naast een natuurlijk vorm van vuurwerk (bliksem), heel wat moois op: uv-straling, warmte, elektronen, elektriciteit, licht en radicalen. En die laatste vormen de hoofdrolspelers van dit spannende verhaal. Radicalen zijn namelijk de elementen uit plasma die bacteriën zoals Pseudomonas aeruginosa kunnen doden.

Hoe het werkt
Met behulp van zogenaamd argongas wekt Bouke in het lab plasma op. Uit een slang van een apparaat dat wat wegheeft van een supergrote versterker, komt een heel klein lichtgevend druppeltje tevoorschijn. Dat is plasma. Onder dat plasma legt Bouke schaaltjes met vloeistoffen waarin stukjes huid dobberen waarop de Pseudomonas aeruginosa-bacterie zit. Als de vloeistof en het plasma contact maken, ontstaat er een reactie waarbij sterk bacteriedodende stoffen worden aangemaakt. Boukes onderzoek meet of het aantal bacteriën na blootstelling aan het plasma zijn afgenomen. Maar tegelijk houdt hij ook nauwlettend in de gaten of het plasma niet het genezingsproces belemmert. Zodoende speurt hij naar een methode waarbij alleen de bacterie bestreden wordt. Over een paar jaar zal de toepassing vermoedelijk in de praktijk getest worden. Bouke ziet een apparaat voor zich dat op een zaklamp lijkt. Hiermee blaas je als het ware plasma op de wond en worden alle micro-organismen gedood. Resultaat: de brandwond is vrij van schadelijke bacteriën en het genezingsproces kan ongestoord doorgaan.

Bouke Boekema
Bouke Boekema

Werken aan een wereldprobleem
De toepassing van plasma kan bijdragen aan het grote probleem van de wereldwijde antibiotica-resistentie. Voor steeds meer bacteriën geldt dat antibiotica ze niet meer kan bestrijden. De bacteriën hebben zich zo aangepast dat ze ongevoelig voor de werking ervan worden. Over de hele wereld hebben we dus steeds meer moeite om schadelijke bacteriën te bestrijden, waardoor steeds meer patiënten overlijden of ernstig ziek worden door infecties. De bestrijding van bacteriën met plasma is daarmee een belangrijk wapen tegen die antibiotica-resistentie. En zo helpt Boukes onderzoek mee aan het oplossen van een wereldprobleem.

Één reactie Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s